PROJECT

Omgevingsaanleg Sint-Gertrudiskerk Wetteren

OPDRACHTGEVER

Gemeente Wetteren

ONTWERP

OMGEVING, awg architecten

AANNEMER

BDA engineering, OM/AR architecten

KLEIKLINKER

gerecycleerde opgebroken kleiklinkers

GEVELSTEEN

NATURE7 Brick K

Foto's tuin: OMGEVING
Foto's gebouw: Studio Claerhout

In het hart van Wetteren, naast de monumentale Sint-Gertrudiskerk, heeft een opmerkelijk project vorm gekregen: een vernieuwde verbinding tussen de markt als centraal ontmoetingspunt en de rivieroevers. De verlaagde zone achter de kerk werd nauwelijks nog gebruikt, ondanks de aansluiting op de oevers van de Schelde. Het leven speelde zich voornamelijk op het hoger gelegen niveau af. Het grootschalig project bestond uit verschillende delen, met name de aanleg van een kerktuin als nieuwe groene publieke ruimte en de bouw van nieuwe woningen, handelsruimtes en het nieuwe gemeentehuis.

Gebruik van gebroken klinkerpuin als sleutel

De herinrichting van de Kerktuin past binnen de Vlaamse projectoproep ‘Proeftuin ontharding’ en had als doel de publieke ruimte te vergroenen en klimaatbestendig te maken. Er werd gekozen voor een circulaire aanpak waarbij naast nieuwe duurzame materialen ook recupmaterialen werden gebruikt. Het gebroken kleiklinkerpuin van Vande Moortel werd geïntegreerd in de aanleg van de tuin.

Dit verlaagt niet alleen de ecologische voetafdruk, maar draagt ook bij aan de unieke uitstraling van de site. Door kleiklinkers een tweede leven te geven, draagt het project bij aan een toekomst waarin materiaalverspilling tot een minimum wordt beperkt en de impact op het milieu verkleind wordt. Dit initiatief, een toonvoorbeeld van duurzame stadsontwikkeling, zet naast hergebruik van bestaande materialen ook maximaal in op ontharding en waterbeheer.  

Harmonie tussen steen, water en groen

De Kerktuin combineert weelderige groenzones met functionele en esthetische verhardingen. Het gebroken klinkerpuin vormt wandelpaden die het groen op een natuurlijke wijze doorkruisen. Dankzij hun waterdoorlatende eigenschappen dragen ze bij aan een beter waterbeheer en verminderen ze de kans op wateroverlast. Dit sluit perfect aan bij het bredere doel van het project: het bufferen en infiltreren van regenwater om zo de stad beter te wapenen tegen klimaatextremen.

Doordat het niveau van het terrein afdaalt richting Schelde werd tussen de trage verbinding en de kerktuin een keermuur opgericht die in totaal vier meter hoogteverschil moet overbruggen tussen Markt en Scheldekaai. In de kerktuin zelf zakken de niveaus geleidelijk aan in een speels ritme van groene terrassen wat de keerwand en het hoogteverschil minder imposant maakt. Tussen elk terras zijn zitmuurtjes voorzien waar het aangenaam vertoeven is in een microklimaat tussen het groen. Een trappenpartij op het uiteinde van de kerktuin verbindt deze met de doorsteek langs de kerk waardoor passanten ook doorheen het groen van Markt naar de Scheldebrug kunnen wandelen.

Architectuur weerspiegelt de vroegere industriële baksteen fabrieken langs de Schelde

Ook in de aanleg van de gebouwen werd op de verschillende niveaus gewerkt. Het nieuwe deel werd bewust op hetzelfde niveau als de markt gebouwd, waarbij een sokkel met meerdere verdiepingen ruimte creëert voor parking en een open pleinruimte herbergt met uitzicht op de Schelde. Één van de nieuwe gebouwen, aan de rand van het water en op het niveau van het plein, werd het nieuwe gemeentehuis. In de andere gebouwen werden woningen gecreëerd, met handelsruimtes op het gelijkvloers niveau. De hoge woontoren dient als tegengewicht voor de monumentaliteit van de Sint-Gertrudiskerk.

Vooral de architectuur van de gebouwen is opmerkelijk en uniek aan het project. De gebouwen werden opgetrokken in de NATURE7 Brick K, een Hand-Made gevelsteen met authentieke uitstraling en natuurlijke nuances. Deze rode gevelsteen weerspiegelt de typische vroegere industriële bakstenen fabrieken langs de Schelde. Dankzij deze herkenbare architectuur vormen de verschillende eenheden een coherent geheel, ondanks het specifieke karakter in de afmetingen, functie of uitvoering van het metselwerk. Met de keuze voor deze gevelsteen in het ecologische, slankere ECO-7-size formaat wordt ook hier de wens voor bouwen met duurzame materialen beantwoord.

Van afbraak tot vernieuwing, een inspirerend voorbeeld

Waar vroeger verouderde gebouwen stonden en de relatie met het water verbroken was, is nu een open, groene ruimte gecreëerd die Wetteren verbindt met de Schelde. Dit project illustreert hoe afbraakmateriaal niet per definitie afval hoeft te zijn, maar juist kan bijdragen aan een circulaire bouweconomie. Het project laat zien dat hergebruik van hoogwaardige materialen niet alleen mogelijk is, maar ook esthetisch en functioneel waardevol kan zijn. In combinatie met de rode baksteen vorm de volledige site een duurzaam en coherent geheel en tegelijkertijd een knipoog naar het verleden. De Kerktuin in Wetteren bewijst dat circulair bouwen een haalbare en duurzame strategie is. Dit project onderstreept het belang van slim hergebruik en bewijst dat duurzaamheid en esthetiek hand in hand kunnen gaan.