PROJECT
Chelsea Embankment site
OPDRACHTGEVER
LANDSCHAPSARCHITECT
ARCHITECT
AANNEMER
Ferrovial Laing O’Rourke
KLEIKLINKER
DecimA mix 20% Taupe, 35% Kastanje en 45% Mahonie
SeptimA Eboniet
Foto's: © Rob Parrish
Nieuwe waterfront in Londen maakt gebruik van op maat gemaakte kleiklinker-mix
Thames Tideway bij Chelsea Quay: Infrastructuur als landschap
De Thames Tideway Tunnel is één van de meest ambitieuze hedendaagse infrastructuurprojecten van Londen. Zijn bovengrondse aanwezigheid wordt niet bepaald door technische assertiviteit, maar door een zorgvuldig gechoreografeerde openbare ruimte. Via het Thames Riverside Parks programma hebben Hawkins Brown en landschapsarchitecten Gillespies een reeks technisch complexe tunnellocaties omgevormd tot uitnodigende openbare ruimtes langs de rivier. Chelsea Quay illustreert perfect deze benadering en toont aan hoe materialiteit, landschap en architectonische intentie een infrastructuur kunnen transformeren tot een betekenisvol stedelijk landschap.
Chelsea Quay ligt naast het Royal Hospital Chelsea en dicht bij de Chelsea Physic Garden, waar jaarlijks de RHS Chelsea Flower Show wordt gehouden. Een gevoelige locatie aan de oever van de Theems. Ze ligt in een gevoelige rivieromgeving die wordt gekenmerkt door historische instellingen, volwassen beplanting en een sterke visuele relatie met de rivier. Het ontwerp speelt in op deze omgeving door een rustige, ontspannende openbare ruimte te creëren die bewoners en bezoekers weer in contact brengt met de rivier. Wat ooit een ontoegankelijk stuk oever was, is nu een zacht glooiend park aan de rivier, met terrassen die rekening houden met de getijden van de Theems en plaatsen bieden om te zitten, te pauzeren en de veranderende waterstanden te observeren, vanop de oever.
Kleiklinkers als verhalend materiaal
Een bepalend element van de openbare ruimte van Chelsea Quay is het gebruik van kleiklinkers, die bewust gekozen zijn als verwijzing naar het erfgoed van het Victoriaanse rioolnetwerk van Sir Joseph Bazalgette, dat grotendeels uit baksteen bestaat. In plaats van te kiezen voor steen of beton, omarmt het ontwerp klei als een materiaal met historische weerklank en hedendaagse relevantie. De bestrating bestaat uit een op maat gemaakte DecimA-mix van Vande Moortel kleiklinkers, samengesteld uit 20% Taupe, 35% Kastanje en 45% Mahonie. Deze zorgvuldig afgestemde mix zorgt voor een warm en genuanceerd oppervlak dat subtiel van kleur verandert onder verschillende licht- en weersomstandigheden.
De rijkdom van de kleurenmix versterkt de organische geometrie van de locatie. Gebogen randen, vloeiende paden en zacht gemodelleerde terrassen worden versterkt door de diversiteit van het kleioppervlak, dat visuele eentonigheid voorkomt en een tactiele kwaliteit onder de voeten introduceert. Voor architecten en landschapsontwerpers laat het project zien hoe een ingetogen kleurenpalet toch diepte en karakter kan bieden wanneer er voldoende aandacht wordt besteed aan materiaalvariatie.
Landschap, kunst en toegankelijkheid
De kleibestrating speelt ook een cruciale rol bij het ondersteunen van toegankelijkheid en inclusiviteit. Vloeiende overgangen, tactiele elementen en vlakke oppervlakken zorgen ervoor dat het park comfortabel kan worden gebruikt door mensen van alle leeftijden met al dan niet beperkingen. In het ontwerp zijn er bovendien zorgvuldig zitplaatsen geïntegreerd, Naast de bestrating zijn er beplantingsschema's met zouttolerante soorten die zich aanpassen aan de getijden, waardoor het landschap met de rivier mee kan evolueren. Er is ook nagedacht over de verlichting van het landschap. Verschillende lichtkleuren op de ventilatiekolommen geven eb en vloed aan.
Ook publieke kunst met werken van Florian Roithmayr, die voortbouwt op het erfgoed van de locatie – van het Royal Hospital Chelsea tot de Chelsea Flower Show – is subtiel geïntegreerd in de omgeving. Zijn ‘Moving In’ integreert keramisch, geglazuurd metselwerk in het openbare domein van Chelsea Quay en illustreerd de wisselende getijdenniveaus van de Theems. Ze onthult en verbergt oppervlakken naarmate het getij verandert, en versterkt de fysieke en conceptuele band van bezoekers met de rivier.
Een model voor toekomstige infrastructuur
Chelsea Quay illustreert hoe grootschalige infrastructuur plaatsen van echte maatschappelijke waarde kan creëren wanneer architectuur en landschapsontwerp evenveel aandacht krijgen. De samenwerking tussen Gillespies en Hawkins Brown heeft geresulteerd in een ruimte die robuust en toch verfijnd is, historisch verankerd en toch toekomstgericht. Door het doordachte gebruik van kleiklinkers en landschapsontwerp biedt het Thames Tideway-project een aantrekkelijk model voor architecten en landschapsarchitecten die infrastructurele noodzaak willen omzetten in een duurzame openbare ruimte.
Boven: Beplanting met zouttolerante soorten die zich aanpassen aan de getijdenomgeving op overstroombare terrassen van kleiklinkers.
Vergelijkbare case studies
De Nieuwe Mark: waar stad en natuur elkaar weer ontmoeten
Dankzij de aanleg van de Nieuwe Mark in Breda, vinden mens en natuur elkaar terug in het hart van de stad. Water en groen herrijzen in de binnenstad, versterken het stedelijke ecosysteem en verbinden de stad opnieuw met haar natuurlijke omgeving. Er werd een groot draagvlak gecreëerd met omwonenden, betrokkenen en specialisten, waarin een aantal specifieke thema’s op de agenda werden gezet, zoals natuurinclusiviteit, recreatie en toegankelijkheid.
