Ontmoetende architectuur geïnspireerd door vissershuizen

NAVIGO in Oostduinkerke met linea 7035 gevelstenen wint Vlaamse architectuurprijs

Op 7 juni 2026 won NAVIGO, het Nationaal Visserijmuseum in Oostduinkerke, de allereerste Vlaamse Architectuurprijs in de categorie Ontmoeten. De onderscheiding bekroont meer dan een museumuitbreiding alleen. Met de toevoeging van een nieuw depotgebouw en een museale vleugel voor het skelet van potvis Valentijn, transformeerde de site tot een helder en samenhangend museumlandschap. “Het NAVIGO Visserijmuseum vult het begrip ontmoeten op een veelzijdige en gelaagde manier in. Het museum overstijgt zijn rol als tentoonstellingsruimte en ontwikkelt zich tot een breed sociaal platform”, aldus de publieksjury.

Opmerkelijk is dat een van de blikvangers van het project al meer dan drie decennia deel uitmaakt van het collectieve geheugen van Oostduinkerke. In 1989 spoelde potvis Valentijn aan op het strand. Na 30 jaar onder de grond kreeg het indrukwekkende skelet een tweede leven in NAVIGO. De komst van Valentijn vormde mee de aanleiding voor een nieuwe museumvleugel die letterlijk is opgebouwd rond dit beroemde skelet.

Geïnspireerd door de vissershuizen van Oostduinkerke

In plaats van één groot museumvolume te creëren, koos architectenbureau Havana voor een architectuur die aansluit bij de typologie van de traditionele vissershuizen. Zowel het depotgebouw als de nieuwe museumvleugel zijn opgebouwd rond de dubbelhoge potviszaalzaal, van maar liefst 6 meter hoog en 22 meter breed. Daaromheen scharen zich lagere volumes die ondersteunende functies opnemen en de overgang naar de omgeving verzachten. Door die herkenbare vormentaal ontstaat een museumsite die zich organisch in het straatbeeld nestelt.

Gevelstenen als hedendaagse interpretatie van een vertrouwd beeld

Voor die verankering in de kustcontext speelde de materialisatie een cruciale rol. Het materiaalpalet van de uitbreiding is rechtstreeks geïnspireerd op materiaal- en kleurgebruik van de historische vissershuisjes. De keuze viel op linea 7035, een witgrijze gevelsteen met een subtiele natuurlijke nuance. De architecten zochten bewust naar een steen die in de massa gekleurd is en voldoende schakering bezit om beweging uit te stralen. Het resultaat is een gevelbeeld dat tegelijk hedendaags en vertrouwd aanvoelt. Alsof het er al altijd was. Door de combinatie van de genuanceerde baksteen en het vlak uitgevoerde voegwerk ontstaat een monolithisch geheel dat visueel refereert aan de gekaleide gevels, typerend voor de kustarchitectuur van vroeger. Het slanke formaat van de linea-gevelsteen draagt bij aan die verfijnde uitstraling. De horizontale belijning creëert een evenwichtige ritmiek. Die rust komt terug in de buitenruimte waarbij zowel de toegangsluifel als de buitenhaard uit dezelfde gevelsteen zijn opgebouwd.

Museum als dorp

Wat NAVIGO bijzonder maakt, is dat het meer is dan een klassiek museumgebouw. De site bestaat uit een verzameling gebouwen, buitenruimtes en ontmoetingsplekken: het depot, de potvisvleugel, de bestaande museumzalen, het vissershuis, het estaminet, de museumtuin en nieuwe buitenruimtes zoals de garnalentuin en het ontvangstplein. Die onderdelen vormen samen een architecturaal landschap waarin bezoekers intuïtief hun weg vinden.

Met de bekroning door het Vlaams Architectuurinstituut krijgt NAVIGO nationale erkenning. Voor Vande Moortel toont het project hoe gevelstenen meer doen dan gebouwen bekleden. Ze versterken een plek en verankeren nieuwe architectuur in een bestaande context.

Vergelijkbare case studies

Linea 7035 gevelsteen pronkt in monumentaal ontwerp

Voor het nieuwe hoofdkantoor en experience center in Apeldoorn kiest Royal Talens voor een expressieve architectuur in baksteen. De linea 7035 gevelstenen geven fabriek en kantoor een warm, expressief en duurzaam karakter.