Hergebruik van secundaire grondstoffen en reststromen, zowel eigen als externe
De steenbakkerij gebruikt voor de productie van alle gevelstenen en kleiklinkers bijna 50% gerecupereerde grondstoffen die vrijkomen uit infrastructuurwerken en bouwwerven in de omgeving. Dit circulaire gebruik van grondstoffen wordt al jarenlang toegepast en zorgt voor een diverse mix aan ingrediënten voor een uniek resultaat van de gevelstenen en kleiklinkers.
Om het 160e jubileumjaar te vieren, kwam in 2024 ook de Circular Brick op de markt. Deze categorie is een toonbeeld van circulaire economie en verantwoord materiaalgebruik in de sector. Met deze circulaire gevelsteen wordt circulariteit aangemoedigd dankzij de recyclage en het hergebruik van secundaire grondstoffen waarmee een volledig nieuwe gevelsteen geproduceerd wordt. Het idee is mede gegroeid uit de deelname aan Green Deal circulair bouwen. Bij deze gevelsteen wordt een specifieke batch énkel en alleen vervaardigd uit beschikbare niet-ontgonnen grondstoffen. Deze productie bestaat dus voor 100% uit grondstoffen die komen uit onze eigen reststromen, infrastructuurwerken of andere productie-units. De kleur, samenstelling en hoeveelheid stenen wordt zodoende volledig bepaald door de secundaire grondstoffen die op het gegeven moment beschikbaar zijn.
Recuperatie afgewerkt product of ‘primaire circulariteit’
Wanneer een oud gebouw gedemonteerd wordt, kunnen veel materialen, zoals vooral oude gevel- stenen, nog een resterende lange levensduur genieten bij nieuw gebruik. Het zou dan ook zonde zijn deze niet optimaal te benutten. De recuperatie en het hergebruik van oude bakstenen, genaamd recupstenen, wint in het kader van circulariteit aan terrein. Er bestaan talloze voorbeelden waar recuperatiesteen in verschillende toepassingen opnieuw inzetbaar zijn op dezelfde plaats of elders, voor restauratie of nieuwbouwprojecten, zowel voor klassieke als moderne projecten.
Ook kleiklinkers hebben een enorm groot circulair karakter en kunnen meerdere malen hergebruikt worden, zowel ter plaatse in een renovatie of bij een ander project. Op de Grote Markt van Sint-Niklaas werden bijvoorbeeld de reeds aanwezige kleiklinkers van Vande Moortel zorgvuldig uitgebroken en hergebruikt in de nieuwe aanleg van de markt. Van de meer dan 1,2 miljoen kleiklinkers van de oude Grote Markt komen er meer dan 60% terug in het nieuwe project, vooral aan de randen van het plein en de aansluitingen met de omliggende straten. De stenen die niet opnieuw gebruikt worden in de renovatie, brengt Vande Moortel opnieuw op de markt als recup kleiklinker. Dit principe noemen we hier ook wel ‘primaire circulariteit’.
Recuperatie via urban mining of ‘secundaire circulariteit’
Naast het hergebruik van producten in hun originele functie geven we gebruikte gevelstenen en kleiklinkers ook een nieuwe bestemming, onder andere via ‘urban mining’. Bij deze ‘secundaire circulariteit’ worden stenen opgebroken in grove steenslag om het materiaal daarna een nieuwe bestemming te geven in de opbouw van bestrating en als waterdoorlatende infiltratielaag. Ook baksteenpuin van afbraakwerven kan gerecycleerd en hergebruikt worden als funderingslaag. De kerktuin aan de Sint-Gertrudiuskerk in Wetteren is een toonvoorbeeld van dergelijk hergebruik van bestaande materialen waar gemalen gevelstenen en kleiklinkers worden toegepast als waterpasserende infiltratielaag. Ook op de parking van de Vande Moortel site werd gemalen baksteen opnieuw ingezet als verharding. Deze gemalen kleiklinkers werden aangebracht bovenop een waterdoorlatende opbouw. Een circulaire toepassing van kleiklinkers die niet meer ‘as such’ kunnen hergebruikt worden. In principe hoeft een kleiklinker dus nooit bij het bouwafval terecht te komen. Zelfs voor tennispleinen wordt gemalen baksteen gebruikt als gravel en kan ook hier circulaire recuperatie gehanteerd worden.
Op dergelijke manieren wordt de afvalstroom tot een minimum herleid en worden materialen circulair ingezet op twee manieren: hergebruik van producten in hun originele staat of het geven van een tweede bestemming waarbij baksteenpuin wordt gebruikt als infiltratielaag of bouwafval als funderingslaag.
Bouwen met circulair metselwerk
Ook in de toepassing van gevelstenen in het metselwerk kan men circulair aan de slag gaan. Om de circulariteit van metselwerk te verbeteren, worden alternatieve mortels ontwikkeld op basis van natuurlijke en milieuvriendelijke grondstoffen. Naast de metselmortel wordt ook een geschikte voegmortel onderzocht, met als doel beide op te nemen in een bibliotheek van circulaire bouwmaterialen. Alle mortels worden geëvalueerd op hun samenstelling, technische prestaties en verwerkbaarheid. Het uiteindelijke streven is om metselwerk op een later tijdstip eenvoudig te kunnen demonteren, zodat de materialen in hun volle waarde herbruikbaar blijven voor nieuwe gevelconstructies.
Hergebruik van water
Voor de productie van onze gevelstenen en kleiklinkers wordt enkel regenwater gebruikt en maken wij geen gebruik van stadswater. We passen bovendien ook nullozing van water toe, waarbij we alle waterstromen in de productie hergebruiken.
